سه منطقه آزاد انزلی، مازندران و اینچه‌برون با حضور مشترک در رویدادهای اقتصادی چین و رایزنی با نهادها و شرکت‌های این کشور، جذب سرمایه‌گذاری، توسعه تولید مشترک و تقویت مسیرهای ترانزیتی برای گسترش تجارت ایران با بازارهای اوراسیا را دنبال کردند.
به گزارش نیمرخ/ در شرایطی که رقابت‌های ژئوپلیتیکی بر سر مسیرهای تجاری اوراسیا و طرح جهانی «یک کمربند، یک راه» وارد مرحله‌ای تازه شده است، سه منطقه آزاد شمال ایران شامل انزلی، مازندران و اینچه‌برون با اتخاذ رویکردی هماهنگ در دیپلماسی اقتصادی، تلاش کردند جایگاه ایران را به‌عنوان یکی از محورهای تولید مشترک، لجستیک و اتصال زنجیره‌های تأمین بین‌المللی به بازار اوراسیا تقویت کنند.
سفر مشترک مصطفی طاعتی‌مقدم، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی، امین افقی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد مازندران و حسن ملک‌حسینی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچه‌برون به چین و حضور در جمع هیئت اقتصادی کشور، زمینه‌ساز شکل‌گیری همکاری راهبردی میان مناطق آزاد شمالی با هدف تبدیل کریدورهای ترانزیتی ایران از مسیرهای صرفاً عبوری به هاب‌های ارزش‌آفرین و تولید صادرات‌محور شد.
بازتعریف نقش مناطق آزاد در «یک کمربند، یک راه»
در سال‌های اخیر، تجارت بین‌المللی با چالش‌هایی همچون افزایش فشار بر مرزهای زمینی و توسعه مسیرهای موازی از جمله کریدور میانی مواجه بوده است.
در همین راستا، حضور هماهنگ مدیران مناطق آزاد شمال ایران در هشتمین همایش همکاری بین‌المللی «کمربند و راه» (BRI) و بیست‌وششمین رویداد بین‌المللی تجارت و سرمایه‌گذاری چین (CIFIT) شیامین، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های ایران در مسیرهای ترانزیتی و جلب سرمایه‌گذاری‌های خارجی فراهم کرد.
در این رایزنی‌ها، ظرفیت حمل‌ونقل ترکیبی شمال ایران از جمله اتصال ریلی مجتمع بندری کاسپین به شبکه سراسری، خطوط ریلی اینچه‌برون و بنادر فعال مازندران مورد توجه قرار گرفت.
بر این اساس، ترکیب حمل‌ونقل ریلی و دریایی در حوزه دریای کاسپین می‌تواند با کاهش زمان و هزینه ترانزیت، مزیت رقابتی قابل توجهی برای انتقال کالا و جذب سرمایه‌گذاران خارجی ایجاد کند.
همکاری با شیامین و فوچو برای جذب سرمایه‌گذاری فناورانه
دیدار و مذاکره هیئت ایرانی با مدیران ارشد مناطق آزاد شیامین (Xiamen FTZ) و فوچو (Fuzhou)، از دیگر محورهای این سفر بود.
این مذاکرات با هدف عبور از رویکرد سنتی مبتنی بر مشوق‌ها و معافیت‌های قانونی و حرکت به سمت جذب سرمایه‌گذاری‌های فناورانه، توسعه تولید مشترک و اتصال به زنجیره‌های تأمین جهانی انجام شد.
از مهم‌ترین محورهای همکاری مورد بررسی می‌توان به تولید مشترک و صادرات به بازارهای منطقه، توسعه تجارت الکترونیک فرامرزی، گمرک دیجیتال، ایجاد خطوط اعتباری و تقویت ارتباط میان شرکت‌های بخش خصوصی اشاره کرد.
همچنین رایزنی‌هایی با انجمن شرکت‌های کوچک و متوسط شانگهای و مرکز خدمات تدارکات عمومی بین‌المللی هونان برای هدایت شرکت‌های فناور و صنعتی چین به شهرک‌های صنعتی مناطق آزاد شمال ایران صورت گرفت.
پیوند با بریکس و توسعه لجستیک
یکی دیگر از محورهای این سفر، حضور و رایزنی هیئت ایرانی در مرکز جامع خدمات و نوآوری صنعتی بریکس و کنفرانس تطبیق سرمایه‌گذاری کشورهای عضو این گروه بود.
در این نشست‌ها، ظرفیت‌های ترانزیتی شمال ایران و امکان ایفای نقش این منطقه در اتصال اعضای بریکس به بازارهای اوراسیا مورد توجه قرار گرفت.
همچنین در راستای نوسازی ناوگان ترانزیتی و تجهیزات لجستیکی، مذاکراتی با شرکت‌های چینی از جمله هلدینگ خودروسازی کینگ‌لانگ (King Long) و شرکت‌های فعال در حوزه فناوری باتری و انرژی مانند Better Tech Group انجام شد.
تقسیم کار سه منطقه آزاد شمالی
این مأموریت مشترک، زمینه‌ساز شکل‌گیری یک تقسیم کار تخصصی میان سه منطقه آزاد شمالی شد.
منطقه آزاد انزلی با اتکا به زیرساخت‌های مجتمع بندری کاسپین و دسترسی به شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل، می‌تواند به‌عنوان هاب چندوجهی ترانزیت دریایی، ریلی، جاده‌ای و هوایی، همچنین محور تجارت الکترونیک، صادرات محصولات صنعتی و ارتباط با بازارهای غرب دریای کاسپین و قفقاز ایفای نقش کند.
منطقه آزاد اینچه‌برون نیز با برخورداری از ظرفیت‌های زمینی و ریلی، می‌تواند به دروازه ورود کالاهای چین و آسیای مرکزی از شرق دریای کاسپین تبدیل شود.
منطقه آزاد مازندران نیز ظرفیت پشتیبانی از صنایع شیلاتی، کشاورزی و انرژی و برقراری ارتباط با کریدورهای شرق و مرکز دریای کاسپین را دارد.
این تقسیم کار و هم‌افزایی می‌تواند ضمن جلوگیری از رقابت‌های موازی، ظرفیت تاب‌آوری لجستیکی و تجاری کشور را در برابر تحولات منطقه‌ای افزایش دهد.
رایزنی برای تقویت کریدور کاسپین
در حاشیه رویداد CIFIT، هیئت ایرانی همچنین در پاویون کشورهای فعال در زنجیره حمل‌ونقل اوراسیا از جمله ازبکستان و قزاقستان حضور یافت.
در این رایزنی‌ها، موضوع تقویت خطوط منظم کشتیرانی کانتینری میان بنادر قزاقستان، از جمله آکتائو و کوریک، و مجتمع بندری کاسپین مورد توجه قرار گرفت.
تقویت این ارتباط می‌تواند زمینه انتقال سریع‌تر کالا و توسعه عملیات حمل ترکیبی واگن ـ کشتی را فراهم کرده و به تقویت جایگاه ایران در مسیر انتقال کالاهای چین به بازارهای غرب آسیا و اوراسیا منجر شود.