آببندان گیسوم در غرب گیلان، فراتر از یک پهنه آبی، به نمونهای موفق از همافزایی میان مدیریت منابع آب، توسعه گردشگری، حمایت از معیشت روستایی و حفاظت از محیطزیست تبدیل شده و نقشی مؤثر در کاهش خطرات سیلاب و رونق اقتصاد محلی ایفا میکند.
به گزارش نیمرخ/ منطقه گیسوم (Gisoum) که بیشتر با جنگلهای هیرکانی و ساحل دریای خزر شناخته میشود، امروز به واسطه ظرفیتهای آب بندان خود به یکی از نمونههای موفق توسعه پایدار در شمال کشور بدل شده است. این پهنه آبی با ایجاد پیوندی مؤثر میان طبیعت، اقتصاد محلی و مدیریت بحران، جایگاهی ویژه در میان مناطق گردشگری و زیستمحیطی گیلان یافته است.
یکی از مهمترین کارکردهای آببندان گیسوم، نقش آن در مدیریت سیلابهای فصلی است. این مجموعه علاوه بر ذخیره و تنظیم منابع آب، بهعنوان یک سد دفاعی طبیعی در برابر طغیان رودخانهها عمل میکند. در کنار وجود سیلبند روستا، عملیات مستمر لایروبی و تعریض رودخانههای منطقه نیز هر ساله اجرا میشود؛ اقدامی که موجب کاهش خطر آبگرفتگی، افزایش ظرفیت عبور روانآبها و ارتقای امنیت اراضی کشاورزی و واحدهای مسکونی در فصل بارندگی شده است.
کارشناسان حوزه مدیریت بحران معتقدند ترکیب زیرساختهای فنی با ظرفیتهای طبیعی، یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش خسارات ناشی از سیلاب در استانهای شمالی کشور به شمار میرود.
رونق اقتصاد محلی از آبزیپروری تا گردشگری غذا
آببندان گیسوم در سالهای اخیر به بستری برای توسعه فعالیتهای اقتصادی جامعه محلی تبدیل شده است. پرورش ماهیان گرمابی در این پهنه آبی، منبع درآمدی پایدار برای روستاییان فراهم کرده و زمینه شکلگیری زنجیرهای از ارزش افزوده در منطقه را به وجود آورده است.
در کنار آبزیپروری، گردشگری غذا نیز به یکی از ظرفیتهای مهم این منطقه تبدیل شده است. عرضه غذاهای سنتی و بومی گیلان از جمله ماهی شکمپر و ماهی لونگی، ضمن معرفی فرهنگ غذایی منطقه، فرصتهای جدیدی برای اشتغال و درآمدزایی ساکنان محلی ایجاد کرده است.
تلفیق این ظرفیتها باعث شده گیسوم جایگاه ویژهای در میان مقاصد طبیعتگردی و گردشگری بومی استان گیلان به دست آورد.
زیستگاهی ارزشمند برای تنوع زیستی
آببندان گیسوم علاوه بر نقش اقتصادی، از منظر محیطزیستی نیز اهمیت بالایی دارد. این پهنه آبی زیستگاهی مناسب برای پرندگان بومی و مهاجر محسوب میشود و حاشیه آن با برخورداری از گونههای متنوع گیاهی، از جمله گیاهان دارویی و پوشش ارزشمند جنگلهای هیرکانی، به یک اکوسیستم کمنظیر تبدیل شده است.
وجود این تنوع زیستی، ظرفیت قابلتوجهی برای توسعه اکوتوریسم، پژوهشهای محیطزیستی و آموزش طبیعتمحور فراهم کرده است؛ ظرفیتی که بهرهبرداری از آن نیازمند برنامهریزی دقیق و حفاظت مستمر از منابع طبیعی منطقه است.
گیسوم؛ مقصدی نوظهور برای گردشگری سبز
چشماندازهای جنگلی، آرامش محیط طبیعی، تنوع گونههای گیاهی و جانوری و دسترسی مناسب به ساحل دریای خزر، آببندان گیسوم را به یکی از مقاصد جذاب گردشگری سبز در کشور تبدیل کرده است.
فعالان حوزه گردشگری بر این باورند که با توسعه زیرساختهای پایدار، معرفی هدفمند ظرفیتهای منطقه و تداوم برنامههای حفاظتی، گیسوم میتواند به الگویی موفق در تلفیق توسعه اقتصادی، مدیریت بحران و حفاظت از محیطزیست تبدیل شود.
حفاظت از آببندان گیسوم و استمرار اقداماتی نظیر لایروبی و تعریض رودخانهها، تنها یک ضرورت فنی و محیطزیستی نیست، بلکه سرمایهگذاری بلندمدتی برای افزایش تابآوری روستاها، تقویت معیشت محلی و ارتقای زیرساختهای مدیریت بحران در استان گیلان محسوب میشود.